با نزدیک شدن به فصل سرما، بسیاری از مشکلات رایج مثل ترکیدن لوله، خاموشی پکیج، هدررفت انرژی و مسمومیت با منوکسید کربن قابل پیشگیری هستند. بررسی و آماده سازی تأسیسات در پاییز، بسیار ارزانتر و کمدردسرتر از تعمیرات اضطراری در شبی یخبندان است. این راهنما مهم ترین کارها را مرحله به مرحله مرور می کند.
سیستم گرمایش؛ قلب تأسیسات زمستانی
1. سرویس پکیج یا موتورخانه: پکیج و دیگ حداقل سالی یکبار، بهتر است پیش از شروع سرما، توسط تکنسین مجاز سرویس شوند. در این سرویس مبدل حرارتی، مشعل، فن، فشار آب و شیر اطمینان بررسی می شود. رسوب و دوده روی مبدل، بازده را پایین می آورد و مصرف سوخت را بالا می برد.
2. فشار آب مدار گرمایش: فشار پکیج معمولاً باید در حالت سرد حدود ۱ تا ۱.۵ بار باشد (عدد دقیق را در دفترچه دستگاه ببینید). افت مکرر فشار نشانه نشتی در مدار یا ایراد در منبع انبساط است و نباید نادیده گرفته شود.
3. هواگیری رادیاتور ها: هوای محبوس در رادیاتور باعث می شود بخش بالایی آن سرد بماند. پس از روشن کردن سیستم، با پیچ هواگیر رادیاتور را هواگیری کنید و بعد فشار پکیج را دوباره کنترل کنید و در صورت نیاز آب اضافه کنید.
4. شستوشوی مدار: اگر چند سال است مدار گرمایش را شستوشو نداده اید یا رادیاتور ها پایین گرم و بالا سرد یا برعکس هستند، لجن و رسوب احتمالاً جریان را مختل کرده است. شستوشوی شیمیایی توسط متخصص می تواند راندمان را به طور محسوس بهتر کند.
5. ترموستات و کنترل هوشمند: ترموستات اتاقی، شیر های ترموستاتیک رادیاتور و برنامهریزی زمانی روشن و خاموش شدن می توانند مصرف سوخت را کاهش دهند. تنظیم دما روی حدود ۲۰ تا ۲۱ درجه برای فضا های نشیمن معمولاً تعادل خوبی بین آسایش و صرفه جویی است.
ایمنی دودکش و گازهای سوختی
مهمترین بخش مقاله این قسمت می باشد، چون خطای این بخش جان انسان را تهدید می کند.
1. دودکش و هواکش: مطمئن شوید مسیر خروج دود باز است و آشیانه پرنده، زنگزدگی یا ترک ندارد. اتصالها باید کاملاً محکم باشند.
2. تهویه کافی: وسایل گازسوز برای سوختن به هوای تازه نیاز دارند. بستن کامل دریچه ها و درز ها در اتاقی که بخاری یا آبگرمکن گازی دارد خطرناک است.
3. بخاری های گازی: پیش از استفاده سرویس شوند و حتماً به دودکش متصل باشند. بخاری بدون دودکش را در اتاق خواب استفاده نکنید.
4. دتکتور منوکسید کربن: نصب یک دتکتور CO سرمایهگذاری کوچک و بسیار ارزشمندی است. این گاز بی رنگ و بی بو است و مسمومیت با آن در شب های سرد از شایع ترین حوادث زمستان است.
5. نشانههای هشدار: سردرد، سرگیجه، تهوع و خوابآلودگی ناگهانی هنگام روشن بودن وسایل گرمایشی را جدی بگیرید. فوراً فضا را تهویه و افراد را به هوای آزاد منتقل کنید و با اورژانس تماس بگیرید.
6. بوی گاز: در صورت استشمام بوی گاز، کلید برق را نزنید، شعله یا وسیله جرقه زا استفاده نکنید، شیر اصلی گاز را ببندید، پنجره ها را باز کنید و از بیرون ساختمان با اورژانس شرکت گاز تماس بگیرید.
لولهکشی و پیشگیری از یخزدگی
آب هنگام یخ زدن حجمش افزایش می یابد و می تواند لوله، شیر و اتصالات را بترکاند.
1. لوله های در معرض سرما: لوله هایی که در حیاط، پشت بام، پارکینگ، انباری، زیرزمین یا نزدیک دیوارهای خارجی هستند بیشترین خطر را دارند. این لوله ها را با عایق فوم یا پشم شیشه بپوشانید. برای نقاط بسیار حساس می توان از کابل گرمایش لوله (heating cable) استفاده کرد.
2. شیر های بیرونی: شیر باغچه و شیرهای فضای باز را ببندید، آب باقی مانده در لوله ی آن مسیر را تخلیه کنید و در صورت امکان آن ها را بپوشانید.
3. شبهای یخبندان: اگر ساختمان یا ویلا خالی است و آب در لوله ها مانده، یا شیر اصلی را ببندید و مدار را تخلیه کنید، یا حداقل گرمای ملایمی در ساختمان نگه دارید. در شب های بسیار سرد، باز گذاشتن یک شیر بهصورت قطره ای می تواند جریان را حفظ کند و خطر انسداد با یخ را کم کند.
4. موقعیت شیر اصلی: همه ساکنان باید بدانند شیر اصلی آب کجاست. اگر لوله ای ترکید، هر دقیقه ای که آب بسته نشود خسارت بیشتری وارد می کند.
5. آبگرمکن و منبع آب: مخزن آبگرمکن را بررسی کنید و در صورت وجود رسوب، تخلیه و شستوشو کنید. شیر اطمینان و آند منیزیمی (در مدل هایی که دارند) هم باید سالم باشد. منبع آب روی پشت بام را هم عایق کنید و از سالم بودن شناور آن مطمئن شوید.
سیستمهای سرمایشی و کولر
اگر کولر آبی دارید، پیش از سرما آن را از مدار خارج کنید؛ آب داخل آن را کاملاً تخلیه کنید، لوله آب را ببندید و تخلیه کنید، پمپ را از برق جدا کنید و بدنه را با پوشش مناسب بپوشانید. کولر آبی پر از آب در یخبندان آسیب جدی می بیند. برای کولر گازی و اسپلیت، فیلتر ها را تمیز کنید و اگر از آن برای گرمایش (هیتپمپ) استفاده می کنید، سرویس سالانه را فراموش نکنید.
عایقبندی؛ ارزانترین راه کاهش هزینه
بهترین سیستم گرمایش هم اگر گرما از ساختمان فرار کند کارآمد نخواهد بود.
1. درها و پنجره ها: درزگیری با نوار درزگیر ارزان ترین و مؤثرترین اقدام است. پنجره های دوجداره از اتلاف حرارت به شدت می کاهند.
2. سقف و دیوارهای خارجی: خش بزرگی از گرمای ساختمان از سقف و دیوارهای رو به بیرون هدر می رود. عایقکاری این بخش ها سرمایهگذاری بلند مدت است.
3. پرده ها: پرده های ضخیم شب ها بسته و روزها در صورت آفتابی بودن باز بگذارید تا از نور خورشید برای گرمایش استفاده شود.
4. پشت رادیاتور: نصب ورقه ی بازتابنده پشت رادیاتور های دیوار خارجی، گرما را به داخل اتاق برمی گرداند.
تأسیسات برقی و ایمنی
با افزایش مصرف وسایل گرمایشی برقی، بار شبکه ساختمان بالا می رود:
• از چند وسیلهی پرمصرف (بخاری برقی، هیتر) روی یک سه راهی یا مرتبط به یک پریز استفاده نکنید.
• سیم کشی، پریز ها و کلید های داغ شونده یا دارای بوی سوختگی باید توسط برقکار بازبینی شوند.
• از وجود فیوز مناسب و کلید محافظ مطمئن شوید.
• بخاری برقی را هرگز نزدیک پرده، مبل یا رختخواب قرار ندهید و هنگام خواب یا خروج از خانه خاموش کنید.
فهرست بررسی سریع پیش از زمستان
1) سرویس پکیج یا دیگ توسط تکنسین مجاز
2) هواگیری رادیاتورها و کنترل فشار مدار
3) بازبینی دودکش و تهویه
4) نصب یا تست دتکتور منوکسید کربن
5) عایقکاری لولههای بیرونی و بستن شیرهای باغچه
6) تخلیه و پوشاندن کولر آبی
7) درزگیری درها و پنجرهها
8) بررسی سیمکشی و وسایل گرمایشی برقی
9) شناسایی شیر اصلی آب، گاز و کلید اصلی برق
تهیه شماره های ضروری (تعمیرکار، اورژانس گاز، آتش نشانی)
نتیجه گیری
آماده سازی تأسیسات برای زمستان نیازی به هزینهی سنگین ندارد، بلکه به برنامهریزی و چند ساعت وقت در پاییز نیاز دارد. سرویس به موقع، عایق بندی ساده، توجه به ایمنی گاز و دودکش، و محافظت از لوله ها در برابر یخ زدگی، چهار ستون اصلی یک زمستان امن و کم هزینه هستند. هر تغییری در سیستم های گازی و برقی را حتماً به افراد دارای صلاحیت بسپارید.