الکتروموتور یکی از مهم ترین تجهیزات در بسیاری از سیستم های صنعتی، تهویه مطبوع، پمپ‌ها و دستگاه های مکانیکی است و عملکرد صحیح آن تأثیر مستقیمی بر کارکرد کل سیستم دارد. یکی از مشکلاتی که ممکن است در طول استفاده از الکتروموتور با آن مواجه شویم، داغ شدن بیش از حد موتور است. افزایش دمای موتور همیشه به معنی خرابی قطعه نیست، اما اگر این وضعیت ادامه پیدا کند، می تواند باعث کاهش عمر عایق سیم پیچ‌ها، آسیب به بلبرینگ ها و در نهایت از کار افتادن الکتروموتور شود. داغ شدن الکتروموتور می تواند دلایل مختلفی داشته باشد؛ از اضافه بار و مشکلات برق رسانی گرفته تا تهویه نامناسب، کثیف بودن مسیرهای خنک کاری، خرابی بلبرینگ یا ناهماهنگی بین موتور و تجهیز متصل به آن. به همین دلیل، برای پیدا کردن علت اصلی مشکل نباید فقط به دمای بدنه موتور توجه کرد و بهتر است شرایط کاری، جریان مصرفی، ولتاژ، سیستم خنک کاری و وضعیت قطعات مکانیکی نیز بررسی شوند. در این مقاله از فرا اکسیژن بررسی می کنیم که چرا الکتروموتور داغ می‌کند، چه عواملی باعث افزایش دمای آن می شوند و برای جلوگیری از آسیب به موتور چه اقداماتی می توان انجام داد.
تولید مقداری گرما هنگام کارکرد الکتروموتور طبیعی است؛ زیرا بخشی از انرژی الکتریکی در سیم‌پیچ‌ها، هسته و سایر اجزای موتور به گرما تبدیل می شود. مشکل زمانی ایجاد می شود که دمای موتور از محدوده مناسب کاری خارج شود. افزایش بیش از حد دما معمولاً نشان دهنده وجود یک مشکل در شرایط کار، برق رسانی، بار مکانیکی یا سیستم خنک کاری است. برای مثال، اضافه بار می تواند جریان مصرفی موتور را افزایش داده و در نتیجه حرارت بیشتری ایجاد کند. همچنین گرفتگی مسیرهای تهویه یا تجمع گرد وغبار روی بدنه و پره‌های خنک کننده می تواند دفع گرما را کاهش دهد. بنابراین برای تشخیص علت داغ شدن موتور باید شرایط واقعی کارکرد آن با مشخصات درج‌شده روی پلاک موتور مقایسه شود.
یکی از رایج‌ترین دلایل افزایش دمای موتور، کار کردن با بار بیشتر از ظرفیت طراحی شده است. زمانی که موتور برای به حرکت درآوردن تجهیز متصل به خود به توان بیشتری نیاز داشته باشد، جریان بیشتری از موتور عبور می کند و گرمای تولیدشده افزایش می یابد. راهنمای عیب‌یابی ABB نیز اضافه بار را از عوامل اصلی داغ شدن موتور معرفی می کند. اگر الکتروموتور برای مدت طولانی تحت بار بیش از ظرفیت خود کار کند، علاوه بر افزایش دما، احتمال کاهش عمر قطعات داخلی نیز بیشتر می شود.
کم یا زیاد بودن ولتاژ و همچنین نا متعادل بودن ولتاژ در موتورهای سه فاز می تواند باعث افزایش حرارت شود. شل بودن اتصالات، کابل نامناسب یا وجود مشکل در مدار تغذیه نیز می تواند عملکرد موتور را تحت تأثیر قرار دهد. به همین دلیل، هنگام بررسی یک موتور داغ باید وضعیت ولتاژ و اتصالات برق نیز بررسی شود و صرفاً تعویض موتور راه حل مناسبی نیست.
الکتروموتور برای دفع گرمای تولید شده به سیستم خنک کاری مناسب نیاز دارد. اگر دریچه های تهویه، پره‌های خنک کننده یا مسیر عبور هوا با گردوغبار و آلودگی مسدود شوند، جریان هوا کاهش پیدا کرده و دمای موتور بالا می رود. قرار گرفتن موتور در محیط بسیار گرم یا نصب آن در فضایی با گردش هوای ضعیف نیز می تواند مشکل را تشدید کند.
بلبرینگ ها وظیفه دارند حرکت چرخشی محور را با اصطکاک مناسب امکان پذیر کنند. اگر بلبرینگ دچار فرسودگی، کمبود روانکاری، آلودگی یا خرابی شود، اصطکاک افزایش پیدا می کند و در نتیجه بخشی از انرژی به گرمای اضافی تبدیل می شود.
نشانه هایی مانند صدای غیرعادی، لرزش، داغ شدن قسمت بلبرینگ و سخت شدن حرکت محور می توانند نیاز به بررسی این بخش را نشان دهند. مشکلاتی مانند ناهم راستایی و روانکاری نامناسب نیز در راهنماهای عیب یابی موتور به‌عنوان عوامل مؤثر بر داغ شدن بلبرینگ مطرح شده‌اند.
بله. تجمع گرد وغبار روی بدنه، پره‌ها و مسیرهای عبور هوا می تواند عملکرد سیستم خنک کاری را کاهش دهد. به همین دلیل تمیز نگه داشتن مسیرهای تهویه و جلوگیری از تجمع آلودگی، یکی از اقدامات مهم در نگهداری الکتروموتور است. البته هنگام تمیزکاری باید روش مناسب برای نوع موتور و شرایط نصب آن رعایت شود و از ورود رطوبت یا مواد نامناسب به قسمت‌های الکتریکی جلوگیری شود.
نصب نامناسب می تواند باعث ایجاد فشار مکانیکی اضافی روی محور و بلبرینگ ها شود. برای مثال، ناهماهنگی بین محور موتور و دستگاه متصل به آن یا کشش نامناسب تسمه می تواند موجب افزایش بار روی بلبرینگ و بالا رفتن دمای آن شود. به همین دلیل، علاوه بر انتخاب موتور مناسب، تراز بودن تجهیزات و اتصال صحیح آن ها نیز اهمیت زیادی دارد.
برای کاهش احتمال افزایش بیش از حد دمای موتور، اقدامات زیر می تواند مفید باشد:
اگر موتور به درایو یا کنترل دور متصل باشد، انتخاب و تنظیم صحیح موتور و درایو نیز اهمیت دارد؛ زیرا کارکرد موتور در سرعت های پایین می تواند خنک کاری خود موتور را کاهش دهد و در شرایط اضافه بار افزایش دما را بیشتر کند.
اگر الکتروموتور به طور مداوم داغ می شود، بوی سوختگی ایجاد می کند، صدای غیرعادی دارد، لرزش آن افزایش پیدا کرده یا مرتباً سیستم حفاظتی آن را خاموش می کند، بهتر است دستگاه متوقف شده و علت مشکل بررسی شود. ادامه کار موتور در شرایط غیرعادی ممکن است آسیب بیشتری به سیم پیچ ها، بلبرینگ‌ها یا سایر قطعات وارد کند. در مواردی که علت داغ شدن مشخص نیست، اندازه گیری جریان و ولتاژ و بررسی وضعیت مکانیکی و الکتریکی باید توسط فرد متخصص انجام شود.
داغ شدن الکتروموتور می تواند از مشکلات ساده ای مانند کثیفی مسیر تهویه تا موارد مهم تری مانند اضافه بار، مشکلات ولتاژ، خرابی بلبرینگ یا ایراد در سیم پیچ ها ناشی شود. بنابراین پیدا کردن علت اصلی قبل از هرگونه تعمیر یا تعویض قطعه اهمیت زیادی دارد. با انتخاب صحیح الکتروموتور، نصب اصولی، کنترل بار، بررسی سیستم برق رسانی و انجام سرویس های دوره‌ای می توان احتمال افزایش بیش از حد دما و خرابی زودهنگام موتور را کاهش داد.
تحویل سریع
ضمانت اصل بودن کالا
هفت روز هفته و 24 ساعته
