خشک کار کردن پمپ آب چیست و چگونه از سوختن پمپ جلوگیری کنیم؟

یکی از تجهیزات مهم در سیستم آب رسانی ساختمان های مسکونی، تجاری و... پمپ آب است؛ وظیفه ی آن منتقل کردن آب و تامین فشار مورد نیاز است.  در این دستگاه  ضروری است آب به اندازه کافی وجود داشته باشد. در صورتی که پمپ روشن باشد اما آب به اندازه کافی به آن نرسد، با مشکلی به نام خشک کار کردن پمپ آب مواجه می شویم؛ و همچنین اگر این روند ادامه پیدا کند با خرابی سایر قطعات نیز برخورد می کنیم. خشک کار کردن این دستگاه باعث می شود تا دما افزایش یابد، آب بند دچار خرابی شود، پروانه های دستگاه آسیب بینند که با هزینه های رو به بالا همراه می شود. توصیه می شود تا با دلایل این مشکلات و روش های پیشگیری از آن ها آشنا شویم.

در این مقاله از فرا اکسیژن  همه مطالب را بررسی خواهیم کرد.

 

زمانی با خشک شدن پمپ آب مواجه می شویم که موتور دستگاه روشن باشد و به مقدار کافی آب برا کارکرد قسمت پمپاژ وجود نداشته. در مواقعی این اتفاق رخ می دهد که با افزایش دما رو به رو می شویم، اصطکاک رخ می دهد و آب کافی وجود نداشته باشد.  شدت آسیب می تواند به عواملی مانند: نوع پمپ، مدت زمانی که کار می کند و موقعیت کارکرد پمپ بستگی دارد. از دلایل مهم خشک کار کردن پمپ آب عبارت است از:

1. خالی شدن مخزن ذخیره آب

رایج ترین دلیل آن، نبود آب کافی در مخزن دستگاه است. در ساختمان هایی که آب شهری اول وارد مخزن شده و بعد از آن با کمک پمپ به تمامی طبقات منتقل می شود، کاهش سطح آب مخزن می تواند با قطع جریان ورودی پمپ مواجه شود. یکی از عامل هایی که باعث می شود آب مخزن سریع تر خالی شود، مصرف زیاد ساکنان در یک ساختمان می باشد. توصیه می شود سطح آب مخزن را به طور مداوم و منظم بررسی کنید؛ همچنین می توانید از سیستم کنترل سطح آب استفاده کنید تا در صورت کاهش سطح آب مخزن، به طور اتومات مخزن را خاموش کند.

2. قطع شدن آب ورودی به پمپ

برخی اوقات مخزن پز است، اما آب به دلیل های متعددی به پمپ نمی رسد. ممکن است شیر ورودی بسته باشد، گرفته شدن فیلتر، انسداد لوله مکش یا در مواقعی خرابی اتصالات جریان آب را محدود خواهد کرد.

3. هوا گرفتن لوله مکش

اگر هوا به مسیر مکش ورود پیدا کند می تواند توانایی پمپ در منتقل کردن آب را کاهش دهد. این مشکل معمولا به خاطر نشتی اتصالات، تخلیه نشدن آب داخل لوله ها و یا حتی هواگیری نامناسب در زمان نصب به وجود بیاید.  برای عملکرد بهتر راهکار های در نظر گرفته شده از جمله: اتصالات مسیر مکش را از نظر نشتی حتما بررسی کنید و هواگیری را به طور درست و دقیق انجام دهید. همچنین اگر پمپ به آب گیری اولیه نیاز دارد، قبل از روشن کردن آن از پر بودن محفظه پمپ گاز اطمینان حاصل کنید.

4. خرابی شیر یک طرفه

در واقع شیر یک طرفه از برگشت آب در مسیر لوله کشی جلوگیری می کند. اگر شیر خراب باشد ممکن است آب داخل لوله مکش بعد از خاموش شدن پمپ تخلیه شود. پس در موقع روشن شدن پمپ نمی تواند مجدد به درستی آب را مکش کند. حتما وضعیت شیر یک طرفه در صورت وجود بررسی شود و همچنین در صورت گرفتگی یا خرابی حتما تعمیر یا قطعه عوض شود تا مشکل بر طرف شود.

5. نشتی در مسیر مکش

نشتی در لوله ها و اتصالات سمت مکش امکان دارد باعث ورود هوا به سیستم شود. این موضوع همیشه با خروج آب از دستگاه معلوم نمی شود و گاهی اوقات ممکن است هوا از محل اتصال وارد لوله شود. برای حل این مشکل می توان اتصالات، واشرها و لوله های مکش را بازرسی کنید. عوض کردن قطعاتی که آسیب دیده اند و آب بندی درست و دقیق  اتصالات از کار های مهم برای جلوگیری از ورود هوا به سیستم است.

 

اگر خشک کار کردن پمپ سریعا تشخیص داده شود از خرابی های زیادی جلوگیری می کند. از مهم ترین نشانه های این مشکل ها می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• خارج نشدن آب از خروجی پمپ: هنگامی است که موتور روشن است اما جریان آب برقرار نمی شود یا به شدت ضعیف است.

• افزایش غیر عادی دما: زمانی که قطعات داخلی بیشتر از حد معمول داغ می شود.

• تغییر صدای پمپ: گاهی اوقات صدای غیر عادی یا صدای چرخش بدون جریان مناسب آب شنیده می شود.

• افت فشار آب: زمانی است که پمپ نمی تواند فشار مورد نظر را تامین کند.

• عملکرد طولانی: زمانی که دستگاه بدون رسیدن به شرایط عادی، برای زمان طولانی روشن بماند.

لازم به ذکر است این علائم به تنهایی نشان دهنده ی خشک کار کردن نمی تواند باشد؛ گرفتگی مسیر، خرابی موتور و... می تواند نشانه هایی دیگری باشد. توصیه می شود اگر پمپ آب روشن است اما از آن آب خارج نمی شود سریعا آن را خاموش کرده و 

 

 

خرابی آب‌ بند مکانیکی آب‌ بند مکانیکی از نشت آب در محل عبور محور چرخان پمپ جلوگیری می ‌کند. در اکثر پمپ آب ها، آب به خنک شدن و کارکرد درست این قطعه کمک می کند. نبودن آب می تواند باعث افزایش دما، ساییدگی و خرابی آب بند شود.

 

 آسیب به پروانه پمپ پروانه

 وظیفه انتقال انرژی به آب را بر عهده دارد. اگر  آب کافی وجود نداشته باشد، عملکرد هیدرولیکی پمپ مختل می‌شود و ممکن است قطعات داخلی در معرض گرمای غیر عادی قرار بگیرند.

 

افزایش دمای قطعات داخلی 

قطع جریان آب می ‌تواند انتقال حرارت را مختل کند و دمای بعضی قطعات را افزایش دهد. در صورت ادامه این وضعیت، آب‌بند ها و اجزای داخلی ممکن است آسیب ببینند. 

 

افزایش هزینه تعمیرات

 اگر مشکل به ‌موقع برطرف نشود، ممکن است تعویض قطعاتی مانند آب‌ بند مکانیکی یا پروانه ضروری شود. در موارد شدید، تعمیر اساسی یا تعویض کامل پمپ نیز ممکن است هزینه قابل ‌توجهی داشته باشد.

 

 

1. نصب محافظ خشک‌کار کردن: یکی از روش‌ های مؤثر پیشگیری، استفاده از تجهیزات محافظ خشک‌کارکردن است. این تجهیزات با توجه به نوع طراحی، می ‌توانند شرایط غیر عادی را تشخیص دهند و پمپ را خاموش کنند. انتخاب محافظ باید متناسب با نوع پمپ و شرایط سیستم انجام شود؛ زیرا همه تجهیزات حفاظتی برای تمام مدل‌ ها مناسب نیستند.

2. استفاده از کنترل سطح آب مخزن: در ساختمان‌ هایی که مخزن ذخیره دارند، نصب فلوتر یا کنترل‌ کننده سطح آب می ‌تواند از کارکرد پمپ هنگام خالی بودن مخزن جلوگیری کند. این سیستم باید به ‌درستی نصب و تنظیم شود تا در صورت کاهش سطح آب، فرمان قطع پمپ صادر شود. 

3. بررسی دوره ‌ای لوله ‌ها و اتصالات: بازرسی منظم لوله مکش، شیر ها، فیلتر ها و اتصالات به شناسایی گرفتگی، نشتی و مشکلات آب ‌بندی کمک می‌ کند. برطرف کردن این ایراد ها پیش از راه‌ اندازی پمپ می ‌تواند احتمال خشک کار کردن دستگاه را کاهش دهد.

4. آبگیری صحیح پمپ: پیش از راه ‌اندازی اولیه یا پس از انجام تعمیرات، دستورالعمل سازنده را بررسی کنید. اگر پمپ به آبگیری اولیه نیاز دارد، نباید آن را با محفظه خالی روشن کرد. آبگیری و هواگیری باید مطابق مشخصات همان مدل انجام شود. 

5. سرویس منظم پمپ: بررسی صدای دستگاه، نشتی ‌ها، عملکرد موتور و تجهیزات کنترلی می ‌تواند به شناسایی زود هنگام مشکلات کمک کند. سرویس دوره‌ ای همچنین احتمال خرابی ناگهانی و افزایش هزینه‌ های نگهداری را کاهش می‌ دهد.

 

 

اگر احتمال می‌ دهید پمپ بدون آب کار کرده است، مراحل زیر را انجام دهید:

1. پمپ را خاموش کنید و در صورت نیاز، برق آن را از مدار جدا کنید.

2. سطح آب مخزن و وضعیت آب ورودی را بررسی کنید.

3. شیر های مسیر مکش و فیلتر ها را از نظر گرفتگی یا بسته بودن بررسی کنید.

4. اتصالات و شیر یک ‌طرفه را از نظر نشتی یا خرابی بررسی کنید.

5. پس از رفع مشکل، در صورت نیاز محفظه پمپ را طبق دستورالعمل سازنده آبگیری و هواگیری کنید.

6. اگر پمپ بیش از حد گرم شده، نشتی دارد یا صدای غیر عادی تولید می‌ کند، پیش از راه‌ اندازی مجدد از تکنسین متخصص کمک بگیرید.

نکته مهمی که وجود دارد این است که پمپ را صرفاً برای آزمایش، در حالی که از وجود آب کافی در آن مطمئن نیستید، دوباره روشن نکنید. 

 

 

در نهایت، انتخاب تجهیزات مناسب و نگهداری اصولی از پمپ آب، علاوه بر افزایش عمر مفید دستگاه، به کاهش هزینه ‌های تعمیر و حفظ عملکرد مطمئن سیستم آبرسانی ساختمان کمک می‌ کند.